اقبال يغمايى ( گردآورنده )
95
شهيد راه آزادى سيد جمال واعظ اصفهانى ( فارسى )
- 2 - روزنامهء « الجمال » در شرح احوال خطيب جليل ، اشاره شد كه خطابههايش چندان پر اثر و مسحوركننده بود كه بسيارى از بازاريان و اهل حرفت براى شنيدن بياناتش كار خويش را رها مىكردند و پاى منبرش جمع مىآمدند . بسا اتفاق مىافتاد هرجا كه وعظ و ارشاد مىفرمود جا براى نشستن و ايستادن نمىماند و عدهء زيادى مشتاقان از فيض استماع سخنان بيداركنندهاش محروم مىماندند . افزون بر اين ، ساكنان شهرهاى دور و نزديك را بهره بردن از مواعظش حاصل نمىشد . ازاينرو مجد الاسلام كرمانى مدير روزنامهء نداى وطن كه از معتقدان و همگامان صديق سيد بود به قصد خدمت مردم در انديشهء نشر گفتارهاى خطيب دلير افتاد . نداى وطن را گنجايش درج آنهمه مطلب نبود . ناچار براى نيل به مقصود مصمم به نشر روزنامهاى جداگانه شد ، و نام « الجمال » را كه مناسبت با موضوع داشت ، انتخاب كرد . كار چاپ كتاب و روزنامه در آن روزها آسان نبود و مىدانست كه تنها از عهدهء انجام دادن اين مهم برنمىآيد . ميرزا حسين خان اصفهانى 1 كه جوانى روشنفكر و آزاده و پرهمت بود آمادهء همكارى با او شد . وى امتياز روزنامهء الجمال را از وزارت معارف و اوقاف طلب كرد ، و محمد باقر خان 2 رئيس وقت ادارهء انطباعات تقاضايش را پذيرفت . ميرزا احمد خان اشترى كه شيفتهء افكار و گفتار سيد بود نيز همكارى ميرزا حسن خان را پذيرفت و متعهد شد سايه - وار همراه سيد به مساجد و تكايا برود ، گفتههايش را بنويسد ، و براى طبع تسليم صاحبامتياز « الجمال » كند . نخستين شمارهء « الجمال » روز دوشنبه 26 محرم 1325 از طبع خارج ، و در ساعات اول انتشار ناياب شد . شمارهء دوم سه برابر شمارهء نخستين به طبع رسيد اما به سبب بسيارى خريدار جمع زيادى از جويندگان به تحصيلش دست نيافتند . گفتنى است كه محصلان مدارس به خواندن اين نشريه شوق و رغبت عجيبى نشان مىدادند و چون بسيارى قادر به خريدن « الجمال » نبودند يكى از خيرانديشان بهاى صد شماره روزنامه را مىپرداخت تا به تناسب عدهء شاگردان به